كار تاريخي ميان ملت‌ها بنابر اهميت هر كدام به‌خوبي تقسيم شده بود. اين امري طبيعي‌ است‌. ولي از نظر جغرافيا، دو كشور عمده‌، يعني ايتاليا و فرانسه فعاليت ناچيزي داشتند، و سياحان مهم انگليسي‌، آلماني يا ايسلندي بودند.
كاملاً برخلاف علاقه‌ٴ عميقي كه مسلمانان و يهوديان به دستور زبان داشتند، در ميان‌ نويسندگان لاتيني جز يك نحوي نمي‌بينيم ــ يك نحوي كم‌مايه به‌نام هوگوتيوي پيزايي‌.

خلاصه‌1

خاور دور                          19 (3)

ژاپن                                ‌5

چين                               ‌14 (3)

هند                                6 (1)

ايران2                            1

اسلام                             ‌44 (6)

ــ مسلمانان شرقي             ‌29 (1)

ــ مسلمانان غربي              ‌15 (5)

سامري                           ‌2

يهودي                           ‌24(3)

ــ يهوديان شرقي              ‌6

ــ يهوديان غربي              ‌18 (3)

مسيحيان                       ‌80(9)

ــ مسيحيان شرقي            ‌16

ــ مسيحيان غربي            ‌64 (9)

دو گروه مسيحي به‌ترتيب زير رده‌بندي مي‌شوند:
 شرقي                                                             ‌غربي‌

يوناني                        7                                     ايتاليايي                  ‌23 (3)

ارمني                        4                                     ‌انگليسي                  14 (3)


1 .اعداد داخل پرانتز تعداد شخصيت‌هاي ممتاز را نشان مي‌دهد.  ¿ بخش بعدي‌.
2 .خواننده توجه دارد كه منظور از ايراني‌، كتاب پهلوي بندهشن است‌، و ايرانيان مسلمان در شمار مسلمانان شرقي آمده‌اند. ــ م‌.